Các lỗi thường gặp khi ký
Hợp đồng lao động & Thử việc
Bài 5.2: Giữ bằng cấp gốc, gia hạn thử việc, hay bắt đặt cọc tiền... Những "cái bẫy" pháp lý mà Newbie C&B cần nhận diện ngay.
🎯 Mục tiêu bài học
- Nhận diện được các hành vi bị nghiêm cấm khi giao kết Hợp đồng lao động (Điều 17 BLLĐ).
- Hiểu đúng quy định về Thời gian & Lương thử việc để không bị phạt.
- Biết cách xử lý tình huống nhân viên có 2 hợp đồng lao động cùng lúc.
📌 Note nhỏ: Với một số vị trí đặc thù giao nhận tài sản giá trị cao, doanh nghiệp có thể thỏa thuận về "Trách nhiệm vật chất" trong HĐLĐ hoặc bản cam kết riêng. Tuy nhiên, ranh giới với "Ký quỹ trái luật" là rất mong manh. Bạn cần tham vấn chuyên gia pháp lý để xây dựng quy chế rõ ràng, minh bạch với NLĐ, tuyệt đối không tự ý thu tiền cọc.
🧠 Giải Mã Vấn Đề Cốt Lõi (3 Layers)
Pháp luật bảo vệ NLĐ bằng cách cấm NSDLĐ thực hiện 3 hành vi sau:
- Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ.
- Yêu cầu NLĐ phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản (Ký quỹ/Đặt cọc).
- Buộc NLĐ thực hiện HĐLĐ để trả nợ cho NSDLĐ.
*Tham chiếu Nghị định 12/2022/NĐ-CP về mức phạt vi phạm.
Nhiều công ty thấy nhân viên làm chưa tốt sau 2 tháng thử việc, bèn thỏa thuận "ký thêm Phụ lục gia hạn thử việc 1 tháng nữa".
👉 Sai luật hoàn toàn: Điều 27 BLLĐ quy định: "Chỉ được thử việc 01 lần đối với một công việc". Việc gia hạn thử việc (dù hai bên đồng ý) vẫn là vi phạm và có thể bị Thanh tra lao động xử phạt.
Nếu Sếp vẫn muốn giữ nhân viên đó lại để đánh giá thêm, thay vì làm sai luật (gia hạn thử việc), bạn hãy tư vấn giải pháp an toàn hơn:
"Ký Hợp đồng lao động xác định thời hạn ngắn (ví dụ 6 tháng hoặc 12 tháng) kèm theo bản Cam kết mục tiêu (KPIs) rõ ràng. Trong quá trình làm việc, nếu nhân viên không đạt hiệu suất cam kết, công ty có cơ sở pháp lý vững chắc hơn để đánh giá hoặc xử lý theo quy định về hoàn thành nhiệm vụ."
(Lưu ý: Phương án này tốn chi phí đóng BHXH ngay, nhưng an toàn về pháp lý hơn nhiều so với việc gia hạn thử việc trái luật).
📅 Quy định Thử việc chuẩn (Probation Rules)
- 180 ngày: Quản lý doanh nghiệp (GĐ, TGĐ...)
- 60 ngày: Chức danh cần trình độ Cao đẳng trở lên.
- 30 ngày: Chức danh cần trình độ Trung cấp.
- 06 ngày: Công việc khác.
Tối thiểu bằng 85% mức lương của công việc đó.
Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường.
Nhân sự "2 chân 2 thuyền"
Tình huống: Bạn tuyển được một nhân viên Sales Part-time. Bạn này đang làm chính thức và đóng BHXH tại công ty A. Vậy công ty bạn ký HĐLĐ với bạn ấy có sai không? Và đóng BHXH thế nào?
- Được phép ký nhiều HĐLĐ với nhiều công ty.
- BHXH, BHTN: Đóng tại công ty đầu tiên (Công ty A).
- BHYT: Đóng tại công ty có mức lương cao nhất.
- BHTN Lao động, Bệnh nghề nghiệp: Đóng tại TẤT CẢ các công ty (theo từng HĐLĐ).
=> Công ty bạn chỉ cần đóng BHTN Lao động (0.5%) và chi trả khoản tương đương BHXH vào lương cho nhân viên (nếu thuộc diện phải đóng).
❓ HR Quick Quiz
Câu 1: Lương thử việc tối thiểu là bao nhiêu %?
Câu 2: Công ty có được phép giữ bằng Đại học gốc của nhân viên không?
Câu 3: Kết thúc thử việc có được gia hạn thêm không?
Thử Thách 24h: Rà Soát Quy Trình
Hãy kiểm tra lại quy trình tiếp nhận nhân sự mới (Onboarding) của công ty bạn:
- 1. Có biên bản bàn giao nhận hồ sơ gốc nào không? (Nếu có giữ là sai).
- 2. Mẫu Hợp đồng thử việc đã ghi đúng % lương chưa?
(Phát hiện sớm để điều chỉnh trước khi có đợt thanh tra nhé!)
- Bộ luật Lao động 2019: Điều 17, 19, 25, 26, 27, 49.
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP (Quy định xử phạt vi phạm hành chính).