Văn bản mới phải dẫn đến việc cần làm.
Đừng chỉ lưu số hiệu. Hãy ghi ngày áp dụng, người bị ảnh hưởng và hồ sơ cần sửa.
Tách ngày ban hành, hiệu lực và chuyển tiếp.
Xác định nhóm người, khoản trả hoặc quy trình liên quan.
Ghi tài liệu cần cập nhật, đầu mối và nguồn kiểm chứng.
Thuộc nhóm bài đọc thêm trong Khóa học Luật Lao động dành cho HR mới.
Cập nhật pháp luật không dừng ở việc biết số văn bản mới. HR cần xác định quy định nào áp dụng cho doanh nghiệp, từ thời điểm nào, hồ sơ nào phải sửa và ai chịu trách nhiệm thực hiện.
Trang này tập hợp các nhóm văn bản liên quan trực tiếp đến những chủ đề đang học trong khóa Luật Lao động, được đối chiếu ngày 18/10/2026. Đây là danh mục trọng tâm để tra cứu, không phải danh sách toàn bộ quy định phát sinh trong năm. Mỗi văn bản vẫn cần được đọc cùng điều khoản hiệu lực, chuyển tiếp và tình trạng sửa đổi tại thời điểm áp dụng.
Cách dùng danh mục cập nhật
Với mỗi thay đổi, ghi lại năm nội dung: quy định - ngày áp dụng - đối tượng - việc cần làm - nguồn kiểm chứng. Ngày ban hành có thể khác ngày có hiệu lực; một văn bản cũng có thể có nhiều mốc áp dụng. Tin về dự thảo hoặc phương án đề xuất chưa phải căn cứ để đổi bảng lương hay lịch làm việc.
Bộ luật Lao động: dùng bản hợp nhất để đọc, kiểm tra riêng mốc hiệu lực
Văn bản hợp nhất 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026 là đầu mối chính thức để tra cứu Bộ luật Lao động và các sửa đổi đã được hợp nhất đến thời điểm đó. Bản hợp nhất giúp đọc nội dung liền mạch, không phải một bộ luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày hợp nhất.
HR cần làm: thay đường dẫn tham khảo lỗi thời trong tài liệu nội bộ; giữ số điều, khoản cụ thể khi giải thích một tình huống; đồng thời kiểm tra văn bản được ban hành sau ngày hợp nhất. Có thể bắt đầu từ mục lục theo chủ đề và điều luật.
Lương tối thiểu từ 01/01/2026: Nghị định 293/2025/NĐ-CP
Nghị định 293/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/01/2026. Mức tối thiểu tháng tương ứng vùng I, II, III, IV là 5.310.000; 4.730.000; 4.140.000; 3.700.000 đồng. Mức tối thiểu giờ tương ứng là 25.500; 22.700; 20.000; 17.800 đồng.
HR cần làm: kiểm tra địa bàn hoạt động theo phụ lục, hình thức trả lương và mức lương theo công việc/chức danh. Không gán cả một tỉnh vào cùng một vùng hoặc lấy tổng tiền gồm thưởng, làm thêm để thay việc kiểm tra mức lương tối thiểu. Rà cả thỏa thuận có lợi hơn và quy định chuyển tiếp tại Điều 5.
Đọc thêm: phân biệt các khái niệm tiền lương và khi nào tiếp tục thực hiện mức cao hơn 7%.
BHXH, BHYT và BHTN: kiểm tra từng chế độ
Luật BHXH 41/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025; Luật sửa đổi Luật BHYT 51/2024/QH15 có mốc hiệu lực chung 01/07/2025 và một số quy định áp dụng riêng. Luật Việc làm 74/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026.
Các luật này mở rộng hoặc điều chỉnh đối tượng tham gia, trong đó có nhóm hợp đồng từ đủ 1 tháng và lao động không trọn thời gian theo điều kiện tương ứng. Tuy nhiên, không thể rút gọn thành “cứ có hợp đồng 1 tháng là mọi người đóng cùng tỷ lệ”. Cần xem quốc tịch, loại quan hệ, đối tượng, mức lương của nhóm làm không trọn thời gian, tình trạng hưởng lương hưu, nhiều hợp đồng và các trường hợp loại trừ.
HR cần làm: lập danh sách phân loại đối tượng trước khi tính tỷ lệ và căn cứ đóng; xác định riêng BHXH, BHYT, BHTN và tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Với thử việc, phân biệt hợp đồng thử việc riêng với nội dung thử việc trong hợp đồng lao động. Xem bài hợp đồng thử việc, bảo hiểm và thuế để đối chiếu.
Luật BHXH 2024 cũng thay đổi điều kiện hưởng lương hưu và BHXH một lần. Việc có từ đủ 15 năm đóng không tự động đồng nghĩa đã đủ điều kiện hưởng lương hưu; còn phải xét tuổi và trường hợp hưởng. Với quyền hưởng BHXH một lần, cần kiểm tra lịch sử tham gia trước 01/07/2025 cùng điều kiện cụ thể, không kết luận chung rằng người tham gia sau mốc này không bao giờ được rút.
Lương cơ sở và mức tham chiếu từ 01/07/2026
Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng từ 01/07/2026 cho phạm vi đối tượng của nghị định. Theo khoản 13 Điều 141 Luật BHXH 2024, khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
Vì vậy, khi xác định giới hạn 20 lần mức tham chiếu theo Điều 31 Luật BHXH trong kỳ áp dụng này, kết quả là 50.600.000 đồng/tháng. Đây là giới hạn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng, không phải mức lương tối thiểu doanh nghiệp phải trả và cũng không phải giới hạn dùng chung cho mọi sắc thuế, chế độ bảo hiểm.
HR cần làm: phân kỳ dữ liệu trước và sau 01/07/2026, rà người có căn cứ đóng gần hoặc vượt trần. Không tiếp tục dùng con số “dự kiến” khi văn bản đã được ban hành; không nói mức tham chiếu đã tách hoàn toàn khỏi lương cơ sở.
Thuế TNCN: đọc đúng đối tượng và thời điểm chi trả
Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, với quy định khấu trừ tại Điều 50. Đối với nhóm cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng, bao gồm khoản chi thuộc quy định cho người đã chấm dứt hợp đồng, ngưỡng chi trả để khấu trừ 10% là từ 5 triệu đồng/lần. Cần đọc cả điều kiện cam kết tạm chưa khấu trừ và trường hợp khấu trừ theo yêu cầu.
HR cần làm: cập nhật cách phân loại khoản chi, thời điểm trả và tình trạng hợp đồng; kiểm tra riêng hiệu lực, chuyển tiếp và kỳ tính thuế năm 2026. Đừng dùng một ngưỡng cho tất cả khoản trả, hoặc nhầm khấu trừ với số thuế cuối cùng phải nộp. Bài lương KPI, BHXH và thuế TNCN giúp luyện cách phân biệt các căn cứ.
Hợp đồng điện tử: phân biệt hiệu lực và mốc triển khai
Nghị định 337/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/01/2026. Điều 28 quy định mốc 01/07/2026 đối với vận hành nền tảng và việc giao kết, thực hiện hợp đồng điện tử theo nghị định. Cần đọc thêm Điều 29 về chuyển tiếp.
HR cần làm: kiểm tra cách xác thực người ký, thẩm quyền, lưu trữ, khả năng truy cập của người lao động và yêu cầu đối với giải pháp sử dụng. Không suy ra mọi doanh nghiệp phải bỏ toàn bộ hợp đồng giấy từ một mốc ngày. Xem bài hợp đồng lao động điện tử có bắt buộc không.
Ngày nghỉ 24/11 và căn cứ xử phạt mới
Nghị quyết 28/2026/QH16: Điều 2 quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương; nghị quyết có hiệu lực từ 01/07/2026. HR cần cập nhật lịch làm việc, chấm công và cách xử lý khi làm việc trong ngày này. Phương án hoán đổi ngày làm việc cần được kiểm tra riêng, không tự áp dụng từ một tin đề xuất. Xem lương ngày lễ, Tết.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP: quy định xử phạt trong lĩnh vực lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ 10/09/2026. Khi đối chiếu một hành vi, phải đọc cả điều khoản chuyển tiếp, thời điểm vi phạm, chủ thể và biện pháp khắc phục; không chỉ thay số nghị định trong một bảng tiền phạt cũ. Xem cách đọc quy định xử phạt.
Đối chiếu dữ liệu: nhất quán về căn cứ, không nhất thiết bằng nhau
Tổng thu nhập trên bảng lương, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH và thu nhập tính thuế TNCN có phạm vi khác nhau. Các số này có thể khác nhau hợp pháp. Việc cần làm là giải thích được từng khoản: thỏa thuận nào tạo ra khoản trả, điều kiện hưởng, thực tế chi trả và cách phân loại theo từng quy định.
Tương tự, thuê ngoài dịch vụ không tự động chuyển hết trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp. Đổi tên hợp đồng hoặc yêu cầu cá nhân đăng ký kinh doanh không thay thế việc xác định bản chất quan hệ làm việc.
Thực hành: chuyển một tin mới thành việc cần làm
Chọn một văn bản trong bài, viết năm dòng: quy định nào thay đổi; áp dụng từ ngày nào; ai trong doanh nghiệp bị ảnh hưởng; hồ sơ hoặc quy trình nào cần sửa; nguồn chính thức nào giúp kiểm tra lại.
Mở ví dụ tự kiểm với ngày nghỉ 24/11
Quy định: người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương vào Ngày Văn hóa Việt Nam. Mốc pháp lý: Nghị quyết 28/2026/QH16 có hiệu lực 01/07/2026. Việc cần làm: cập nhật lịch, mã chấm công, phương án bố trí làm việc nếu có và cách tính lương tương ứng. Nguồn: Điều 2, Điều 13 nghị quyết; đối chiếu thêm quy định làm thêm và văn bản liên quan. Một đề xuất đổi ngày nghỉ chưa đủ để tự đổi lịch của doanh nghiệp.
Căn cứ để tự tra cứu
- Bộ luật Lao động - Văn bản hợp nhất 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026: bản hợp nhất và hiệu lực của các văn bản sửa đổi.
- Nghị định 293/2025/NĐ-CP về lương tối thiểu: Điều 3-5; hiệu lực 01/01/2026.
- Luật BHXH 41/2024/QH15: Điều 2, 31, 64, 70 và khoản 13 Điều 141.
- Luật 51/2024/QH15 sửa đổi Luật BHYT: đối tượng và Điều 3 về thi hành.
- Luật Việc làm 74/2025/QH15: Điều 31-32; hiệu lực 01/01/2026.
- Nghị định 161/2026/NĐ-CP và mức lương cơ sở từ 01/07/2026: mức áp dụng từ 01/07/2026.
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP - quy định khấu trừ thuế TNCN: Điều 50; đọc cùng hiệu lực và chuyển tiếp.
- Nghị định 337/2025/NĐ-CP về hợp đồng lao động điện tử: Điều 28-29.
- Nghị quyết 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam: Điều 2 và 13.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực lao động, BHXH: hiệu lực 10/09/2026 và điều khoản chuyển tiếp.
Đối chiếu văn bản tại thời điểm phát sinh và hồ sơ thực tế. Các tình huống trong bài là giả định để luyện cách phân tích.
Biên tập bố cục: 01/11/2026 · Mốc đối chiếu pháp lý và nguồn cụ thể được ghi trong từng phần. Tình huống học tập cần được đối chiếu lại với hồ sơ thực tế.
Cùng trao đổi0 bình luận
Bạn có câu hỏi hoặc một cách làm khác? Chia sẻ cùng Thành HR và mọi người nhé.