Hỏi đáp nhanh BLLĐ 2019 Phần 9: Phân biệt rõ ràng Lương tối thiểu vùng, Lương cơ bản và sự chuyển giao của Lương cơ sở. Cập nhật mức định mức 2026 và cách xử lý phụ cấp 7% đào tạo.
Q&A Series • Part 9
Hỏi Đáp Nhanh BLLĐ 2019: Phân Biệt Các Khái Niệm Tiền Lương
Cập nhật pháp lý 2026 về Lương tối thiểu vùng và Mức tham chiếu
Tư duy tiếp cận
Bạn là HR Newbie và đang "rối não" giữa muôn vàn các khái niệm về lương? Đâu là mức áp dụng cho doanh nghiệp tư nhân, đâu là cho cơ quan nhà nước? Bài viết Hỏi-Đáp này sẽ giúp bạn tháo gỡ từng nút thắt, tránh rủi ro xây dựng thang bảng lương sai luật.
Chào mừng bạn đến với Phần 9 của chuỗi Hỏi Nhanh - Đáp Gọn. Trong quá trình làm nghề, việc nhầm lẫn giữa "Lương tối thiểu vùng" và "Lương cơ sở" là một sai sót mang tính hệ thống, có thể kéo theo việc tính toán sai chi phí đóng BHXH của cả doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các quy định từ năm 2025 trở đi đã có những điều chỉnh cốt lõi. Hãy cùng đối chiếu ngay với 7 câu hỏi trọng tâm dưới đây để định hình lại kiến thức C&B của bạn.
I. Giải mã 3 Khái niệm dễ gây nhầm lẫn nhất
79. Lương tối thiểu vùng (Regional Minimum Wage) là gì?
Đây là mức "sàn" thấp nhất do Chính phủ quy định. Mức lương này áp dụng bắt buộc đối với Người sử dụng lao động thuộc khối ngoài nhà nước (doanh nghiệp tư nhân, công ty FDI, hợp tác xã...). Mục đích của mức lương này là bảo vệ quyền lợi tối thiểu của người lao động và làm căn cứ đóng BHXH thấp nhất tại doanh nghiệp.
Căn cứ: Điều 91 BLLĐ 2019
80. Lương cơ bản (Basic Salary) là gì?
Đây là khái niệm "thực tế" và phổ biến nhất tại doanh nghiệp. Lương cơ bản là mức lương được ghi trực tiếp trong Hợp đồng lao động. Nó do hai bên tự do thỏa thuận dựa trên năng lực, nhưng có một điều kiện tiên quyết: Không được thấp hơn Lương tối thiểu vùng. Mức lương này chưa bao gồm phụ cấp, tiền thưởng và các khoản bổ sung khác.
Căn cứ: Điều 90 BLLĐ 2019
81. Lương cơ sở là gì? Vì sao khối tư nhân không còn dùng nó để tính trần BHXH?
Lương cơ sở từng là mức lương chuẩn dùng để tính lương, phụ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức khối cơ quan Nhà nước. Trước đây, nó cũng được dùng làm thước đo tính trần đóng BHXH cho cả khối tư nhân.
Lưu ý pháp lý (Cập nhật Luật BHXH 2024): Từ ngày 01/07/2025, khái niệm "Lương cơ sở" chính thức bị tách rời khỏi hệ thống tính toán BHXH của khối doanh nghiệp. Thay vào đó, pháp luật sử dụng khái niệm mới là MỨC THAM CHIẾU. Giới hạn trần đóng BHXH/BHYT tối đa của doanh nghiệp sẽ được tính bằng 20 lần Mức tham chiếu (do Chính phủ quy định).
II. Cập nhật Định mức & Nguyên tắc áp dụng (Ví dụ 2026)
82. Mức lương tối thiểu vùng năm 2026 được quy định như thế nào?
Mỗi năm Nhà nước thường sẽ ban hành Nghị định mới để cập nhật định mức lương nhằm bù trượt giá. Theo Nghị định (được dùng làm ví dụ tham chiếu cho năm 2026), mức lương tối thiểu vùng áp dụng cho người lao động làm việc theo Hợp đồng lao động như sau:
| Phân vùng | Mức lương tháng (VNĐ) | Mức lương giờ (VNĐ) |
|---|---|---|
| Vùng I | 5.310.000 | 25.500 |
| Vùng II | 4.730.000 | 22.700 |
| Vùng III | 4.140.000 | 19.900 |
| Vùng IV | 3.700.000 | 17.800 |
83. Xác định vùng theo địa chỉ trụ sở chính hay nơi làm việc thực tế?
Pháp luật quy định việc áp dụng mức lương vùng phải dựa trên địa bàn nơi người lao động thực tế làm việc.
Ví dụ: Trụ sở công ty mẹ đặt tại Quận 1, TP.HCM (Vùng I), nhưng nhà máy sản xuất lại đặt tại Trà Vinh (Vùng III). Lúc này, toàn bộ công nhân làm việc tại nhà máy sẽ được áp dụng mức lương tối thiểu của Vùng III.
Ví dụ: Trụ sở công ty mẹ đặt tại Quận 1, TP.HCM (Vùng I), nhưng nhà máy sản xuất lại đặt tại Trà Vinh (Vùng III). Lúc này, toàn bộ công nhân làm việc tại nhà máy sẽ được áp dụng mức lương tối thiểu của Vùng III.
84. Công ty có bắt buộc phải trả cộng thêm 7% cho người đã qua đào tạo không?
KHÔNG BẮT BUỘC. Từ thời điểm Nghị định 38/2022/NĐ-CP có hiệu lực, Chính phủ đã BÃI BỎ quy định bắt buộc phải trả cao hơn 7% so với mức tối thiểu vùng đối với lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề. Doanh nghiệp và người lao động tự do thỏa thuận dựa trên năng lực.
Tuy nhiên, nếu trong HĐLĐ hoặc Thỏa ước lao động tập thể trước đó đã có cam kết khoản +7% này, công ty vẫn phải duy trì thực hiện để đảm bảo nguyên tắc "có lợi hơn cho người lao động".
Tuy nhiên, nếu trong HĐLĐ hoặc Thỏa ước lao động tập thể trước đó đã có cam kết khoản +7% này, công ty vẫn phải duy trì thực hiện để đảm bảo nguyên tắc "có lợi hơn cho người lao động".
III. Checklist Hành Động Cốt Lõi Cho HR
85. Phòng Nhân sự cần làm gì mỗi khi Nhà nước tăng lương tối thiểu vùng?
Việc tăng lương tối thiểu vùng sẽ kéo theo một loạt thay đổi về chi phí nhân sự. Dưới đây là 3 bước rà soát bắt buộc:
- Rà soát bảng lương hiện tại: Lọc dữ liệu xem có nhân viên nào đang nhận Lương cơ bản thấp hơn mức tối thiểu vùng mới không. Nếu có, bắt buộc phải làm Phụ lục điều chỉnh tăng.
- Khai báo BHXH: Tiến hành thủ tục điều chỉnh mức đóng BHXH cho những nhân sự thuộc diện phải nâng lương cơ bản.
- Ban hành thông báo nội bộ: Ra văn bản truyền thông nội bộ về việc cập nhật lương mới để minh bạch thông tin và giúp nhân sự an tâm công tác.
HRVN Academy – Learn HR from the core. Practice HR with purpose.
© 2026 HRVN Academy | Báo cáo tư vấn thực thụ được biên soạn bởi Mentor Thành HR.