Giải đáp 10 vướng mắc gai góc nhất về Tiền lương, Thưởng, Tăng ca (OT) và Phép năm theo Bộ luật Lao động 2019. Cẩm nang gỡ rối pháp lý dành cho HR và Người lao động.
Q&A Series • Part 5
Hỏi Đáp Nhanh BLLĐ 2019: Tiền Lương & Thời Giờ Làm Việc
Giải quyết dứt điểm các tranh chấp liên quan đến "túi tiền" và quyền lợi nghỉ ngơi
Chào mừng bạn đến với Phần 5 của chuỗi Hỏi Nhanh - Đáp Gọn. Trong quản trị nhân sự, tiền lương và thời giờ làm việc là những vấn đề "nhạy cảm" bậc nhất. Nó tác động trực tiếp đến túi tiền, sức khỏe của người lao động và quỹ ngân sách của doanh nghiệp.
Công ty có bắt buộc phải tăng lương hàng năm không? Chưa dùng hết phép năm có được trả bằng tiền mặt? Tăng ca bao nhiêu là phạm luật? Hãy cùng Thành HR đối chiếu ngay với 10 câu hỏi cốt lõi dưới đây.
I. Vấn Đề Về Tiền Lương
51. Công ty có được ký Hợp đồng lao động bằng ngoại tệ (USD, EUR...) không?
Đối với người lao động là công dân Việt Nam, tiền lương ghi trong hợp đồng và thanh toán bắt buộc phải bằng Tiền Đồng Việt Nam (VND).
Ngoại lệ: Trường hợp người lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam thì doanh nghiệp mới được phép thỏa thuận và trả lương bằng ngoại tệ.
Ngoại lệ: Trường hợp người lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam thì doanh nghiệp mới được phép thỏa thuận và trả lương bằng ngoại tệ.
Rủi ro pháp lý: Việc công ty ghi mức lương bằng USD trong hợp đồng với nhân sự người Việt Nam là hành vi vi phạm trực tiếp Pháp lệnh Quản lý ngoại hối, có thể dẫn đến việc bị thanh tra và phạt hành chính rất nặng.
Căn cứ: Khoản 2 Điều 95 BLLĐ 2019
52. Công ty có BẮT BUỘC phải tăng lương hàng năm cho nhân viên không?
KHÔNG BẮT BUỘC. Chế độ nâng lương, nâng bậc phụ thuộc hoàn toàn vào sự thỏa thuận trong HĐLĐ hoặc theo Quy chế lương thưởng do công ty ban hành. Luật không bắt buộc doanh nghiệp mỗi năm phải tăng lương một lần.
Tuy nhiên, có một trường hợp Bắt buộc phải điều chỉnh: Đó là khi Chính phủ công bố tăng Mức lương tối thiểu vùng, công ty bắt buộc phải điều chỉnh đối với những nhân sự đang có mức lương thấp hơn mức tối thiểu mới ban hành.
Tuy nhiên, có một trường hợp Bắt buộc phải điều chỉnh: Đó là khi Chính phủ công bố tăng Mức lương tối thiểu vùng, công ty bắt buộc phải điều chỉnh đối với những nhân sự đang có mức lương thấp hơn mức tối thiểu mới ban hành.
Căn cứ: Điều 103 BLLĐ 2019
II. Thời Giờ Làm Việc & Tăng Ca (OT)
53. Thời giờ làm việc bình thường quy định như thế nào?
- Làm việc theo giờ/ngày: Không quá 08 giờ/ngày và 48 giờ/tuần.
- Làm việc theo tuần (dồn giờ): Không quá 10 giờ/ngày và 48 giờ/tuần.
Căn cứ: Điều 105 BLLĐ 2019
54. Thời gian nào được tính là Làm việc ban đêm (Ca đêm)?
Làm việc ban đêm được tính từ 22 giờ đêm ngày hôm trước đến 06 giờ sáng ngày hôm sau. Khi nhân viên làm việc trong khung giờ này, doanh nghiệp phải trả thêm ít nhất 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương của ngày làm việc bình thường.
Căn cứ: Điều 106 & Điều 98 BLLĐ 2019
55. Giới hạn làm thêm giờ (OT) tối đa là bao nhiêu?
Để bảo vệ sức khỏe người lao động, dù họ có muốn làm thêm để kiếm tiền, công ty cũng không được phép bố trí OT vượt quá các giới hạn sau:
- Không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 1 ngày.
- Không quá 40 giờ/tháng.
- Không quá 200 giờ/năm (Một số ngành đặc thù như dệt may, da giày, linh kiện điện tử... được nới lỏng lên tối đa 300 giờ/năm).
Căn cứ: Điều 107 BLLĐ 2019
56. Sếp có quyền "ép" nhân viên ở lại làm thêm giờ không?
KHÔNG. Điều kiện tiên quyết để bố trí làm thêm giờ là phải có SỰ ĐỒNG Ý của người lao động. Doanh nghiệp cần chứng minh bằng văn bản (Email, Đơn đăng ký OT có chữ ký). Việc ép buộc bằng mệnh lệnh miệng là vi phạm pháp luật.
Ngoại lệ: Công ty có quyền huy động OT mà không cần đồng ý chỉ trong các trường hợp khẩn cấp như: thực hiện lệnh động viên bảo vệ Tổ quốc, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm.
Ngoại lệ: Công ty có quyền huy động OT mà không cần đồng ý chỉ trong các trường hợp khẩn cấp như: thực hiện lệnh động viên bảo vệ Tổ quốc, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm.
Căn cứ: Điều 107 & 108 BLLĐ 2019
III. Chế Độ Nghỉ Ngơi & Phép Năm
57. Công ty cho nghỉ ngày OFF vào một ngày bất kỳ (không phải Chủ Nhật) được không?
ĐƯỢC. Pháp luật cho phép doanh nghiệp (đặc biệt là ngành F&B, Bán lẻ, Sản xuất theo ca) quyền quyết định sắp xếp ngày nghỉ hằng tuần vào Chủ nhật hoặc một ngày cố định khác trong tuần. Tuy nhiên, quy định này phải được ghi rõ trong Nội quy lao động và phải đảm bảo cho người lao động được nghỉ ít nhất 04 ngày trong một tháng.
Căn cứ: Điều 111 BLLĐ 2019
58. Một năm người lao động có bao nhiêu ngày nghỉ Lễ được hưởng nguyên lương?
Tổng cộng có 11 ngày đối với lao động người Việt Nam:
- Tết Dương lịch (1 ngày).
- Tết Âm lịch (5 ngày).
- Ngày Chiến thắng 30/4 (1 ngày).
- Ngày Quốc tế Lao động 1/5 (1 ngày).
- Ngày Quốc khánh 2/9 (2 ngày).
- Ngày Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 Âm lịch (1 ngày).
*Lao động là người nước ngoài làm việc tại VN được nghỉ thêm 02 ngày: Tết cổ truyền dân tộc và ngày Quốc khánh của nước họ.
Căn cứ: Điều 112 BLLĐ 2019
59. Thời gian thử việc có được tính để hưởng phép năm không?
Được tính NẾU sau thời gian thử việc, người lao động tiếp tục làm việc cho người sử dụng lao động.
Góc nhìn Thực tiễn (HRBP): Rất nhiều bạn thắc mắc tại sao mình thử việc lại không được duyệt nghỉ phép. Thực tế, trong thời gian 2 tháng thử việc, do chưa biết ứng viên có tiếp tục đồng hành hay không, HR sẽ chưa cập nhật quỹ phép (nếu có nghỉ sẽ tính là Nghỉ không lương - Unpaid leave). Nhưng ngay sau khi bạn ký HĐLĐ chính thức, HR sẽ hồi tố và cộng dồn 2 ngày phép của 2 tháng thử việc đó vào quỹ phép năm của bạn.
Căn cứ: Khoản 1 Điều 65 Nghị định 145/2020/NĐ-CP
60. Nếu chưa dùng hết phép năm thì có được công ty thanh toán bằng tiền không?
BLLĐ 2019 quy định rất rõ 2 trường hợp như sau:
- Đối với nhân sự ĐANG làm việc: Nếu đến cuối năm không sử dụng hết phép, pháp luật KHÔNG bắt buộc doanh nghiệp phải chi trả bằng tiền (tùy thuộc vào chính sách quy định của từng công ty).
- Đối với nhân sự THÔI VIỆC hoặc MẤT VIỆC: Tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động, nếu nhân sự vẫn còn số ngày phép chưa nghỉ hết, công ty BẮT BUỘC phải thanh toán bằng tiền cho những ngày phép còn dư này.
Căn cứ: Khoản 3 Điều 113 BLLĐ 2019
📺 Video Bài Giảng Chi Tiết
Mời bạn xem video để hệ thống lại toàn bộ các tình huống Q&A về Tiền lương và Thời giờ làm việc nhé.
HRVN Academy – Learn HR from the core. Practice HR with purpose.
© 2026 HRVN Academy | Báo cáo tư vấn thực thụ được biên soạn bởi Mentor Thành HR.