Quy trình xử lý Kỷ luật lao động:
Sai một ly, đi một tỷ
Bài 6.2: Hướng dẫn trình tự xử lý kỷ luật từ A-Z. Tại sao Nội quy lao động là "bùa hộ mệnh" duy nhất của doanh nghiệp?
🎯 Mục tiêu bài học
- Nắm vững 3 điều kiện tiên quyết để xử lý kỷ luật (Nội quy - Thời hiệu - Thẩm quyền).
- Thành thạo quy trình 4 bước tổ chức phiên họp xử lý kỷ luật theo Nghị định 145/2020.
- Biết cách sử dụng "Tạm đình chỉ" (Suspension) như một công cụ điều tra hiệu quả.
Người lao động có thể kiện ngược lại công ty vì sa thải trái pháp luật, và công ty sẽ phải bồi thường rất nặng. Hãy bình tĩnh làm đúng quy trình anh hướng dẫn dưới đây.
🧠 Giải Mã Vấn Đề Cốt Lõi (3 Layers)
Theo Điều 127 BLLĐ 2019, hành vi vi phạm phải được quy định trong Nội quy lao động (NQLĐ) hoặc Hợp đồng lao động.
- Nguyên tắc: Nếu NQLĐ không ghi hành vi đó là vi phạm, bạn không thể xử lý (trừ những lỗi hiển nhiên vi phạm pháp luật hình sự).
- Lưu ý: NQLĐ phải được đăng ký với Sở/Phòng LĐTBXH và niêm yết công khai thì mới có hiệu lực.
Nhiều công ty SME thường mắc các lỗi sơ đẳng khiến việc xử lý kỷ luật bị "lật kèo":
- Mời họp sai: Mời qua miệng, qua tin nhắn Zalo mà không có Thư mời chính thức.
- Thiếu thành phần: Cuộc họp thiếu đại diện Ban chấp hành Công đoàn cơ sở (hoặc đại diện NLĐ).
- Biên bản sơ sài: Không ghi rõ diễn biến, lời bào chữa của NLĐ, không có chữ ký xác nhận.
Khi vụ việc phức tạp (như tham ô, trộm cắp) cần thời gian điều tra, đừng vội sa thải. Hãy dùng quyền Tạm đình chỉ công việc (Điều 128).
Lợi ích: Cách ly nhân viên khỏi công ty để không phi tang chứng cứ, nhưng vẫn giữ quan hệ lao động để tiếp tục xử lý.
Điều kiện: Tối đa 15 ngày (đặc biệt 90 ngày). Phải tạm ứng 50% lương trong thời gian này.
⚖️ Quy Trình 4 Bước Xử Lý Kỷ Luật (Chuẩn Nghị định 145)
Khi phát hiện vi phạm, phải lập Biên bản sự việc ngay lập tức. Nếu nhân viên không ký, phải có người làm chứng ký xác nhận.
Mục đích: Xác lập thời điểm và hành vi vi phạm (Chứng cứ pháp lý).
Gửi thông báo triệu tập họp đến tất cả các bên (NLĐ, Công đoàn, Luật sư...) trước ít nhất 05 ngày làm việc.
Nội dung: Ghi rõ thời gian, địa điểm, nội dung vi phạm.
Tổ chức họp công khai. Phải chứng minh được lỗi của NLĐ. NLĐ có quyền tự bào chữa.
Quan trọng: Phải lập Biên bản cuộc họp xử lý kỷ luật có chữ ký các bên.
Trong thời hiệu xử lý, người có thẩm quyền (đại diện pháp luật) ký Quyết định kỷ luật.
Lưu ý: Không được áp dụng nhiều hình thức kỷ luật cho 1 hành vi.
Sa thải qua Email
Bối cảnh: Nhân viên A nghỉ việc không phép 5 ngày liên tục (đủ điều kiện sa thải theo Điều 125). Giám đốc Nhân sự gửi email thông báo: "Bạn đã bị sa thải kể từ hôm nay".
Kết quả: Nhân viên A kiện ra tòa. Tòa tuyên công ty thua kiện vì vi phạm trình tự thủ tục (Không tổ chức họp, không cho NLĐ cơ hội bào chữa). Công ty phải bồi thường tiền lương những ngày không được làm việc và nhận A trở lại.
❓ HR Quick Quiz
Câu 1: Thời hiệu xử lý kỷ luật lao động là bao lâu?
Câu 2: Trong thời gian tạm đình chỉ công việc, NLĐ có được trả lương không?
Câu 3: Ai là người có thẩm quyền ký Quyết định sa thải?
Thử Thách 24h: Kiểm Tra Biểu Mẫu
Hãy mở folder biểu mẫu của phòng Nhân sự và tìm xem:
- 1. Đã có mẫu Biên bản vi phạm hành chính chưa?
- 2. Đã có mẫu Thư mời họp xử lý kỷ luật chưa?
(Chuẩn bị sẵn "vũ khí" để khi có biến là dùng được ngay, không phải lúng túng soạn thảo nhé!)
- Bộ luật Lao động 2019: Chương VIII (Kỷ luật lao động, Điều 117-131).
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Điều 69, 70 (Hướng dẫn chi tiết trình tự).
⚠️ Lưu ý: Kỷ luật lao động là vấn đề pháp lý nghiêm trọng. Cần tuân thủ đúng trình tự để tránh rủi ro bị kiện tụng và bồi thường ngược.