C&B FOUNDATION · BÀI ĐỌC THÊM SAU BÀI 17
Có bảng trả lương mỗi tháng rồi, vì sao vẫn cần thang, bảng lương?
Bảng tính lương cho biết kỳ này mỗi người được trả bao nhiêu. Thang, bảng lương giúp mình trả lời câu hỏi trước đó: công việc này nằm ở mức nào, dựa vào đâu để xếp lương và khi nào được xem xét lên bậc?
Đọc sau Bài 17 · Lương tối thiểu và cách tra thông số đúng kỳ, thuộc chặng 4 · Thu nhập và căn cứ tính trong lộ trình C&B cơ bản.
Đầu ra của bài học
Một bảng 3 ngạch × 4 bậc, phương án chuyển xếp 5 nhân viên và ghi chú trình duyệt ngân sách. Bạn sẽ biết cách tính, nhận ra ngoại lệ và phân biệt bản đề xuất với số được phép áp dụng.
1. Bắt đầu từ công việc, rồi mới điền mức lương
Hai người cùng có chức danh “Nhân viên nhân sự”: một người cập nhật hồ sơ theo hướng dẫn, người kia tự kiểm dữ liệu lương và xử lý chênh lệch. Nếu chỉ nhìn tên chức danh để xếp cùng một mức, mình có thể bỏ qua khác biệt về trách nhiệm và mức độ tự chủ.
- Thang, bảng lương
- Hệ thống mức lương theo công việc, chức danh và bậc; làm cơ sở tuyển dụng, thỏa thuận và trả lương.
- Ngạch và bậc
- Trong bài: ngạch nhóm các công việc có giá trị tương đương; bậc thể hiện mức tiến triển trong cùng ngạch. Đây là cách thiết kế nội bộ, không phải ngạch công chức.
- Lương tối thiểu
- Mốc pháp lý theo địa bàn, thời điểm và hình thức trả lương. Không phải giá thị trường mặc định cho mọi vị trí.
- Bảng tính lương tháng
- Tính theo hồ sơ từng người, công, phát sinh và khấu trừ; tiền thực nhận có thể khác mức trong thang.
Phạm vi con số trong bài: mức lương theo công việc hoặc chức danh, tính theo tháng. Chưa cộng phụ cấp, thưởng, làm thêm giờ; chưa trừ bảo hiểm, thuế. Đọc thêm tư duy lương 3P để nối giá trị công việc với năng lực và kết quả.
2. Kiểm căn cứ trước khi thiết kế
Đối chiếu nguồn ngày 30/10/2026. Khi áp dụng cho kỳ khác, kiểm lại hiệu lực văn bản và hồ sơ của đơn vị.
Xây dựng, lấy ý kiến và công bố
Điều 93 Bộ luật Lao động yêu cầu doanh nghiệp xây dựng thang, bảng lương và định mức lao động; tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở nếu có; công bố tại nơi làm việc trước khi thực hiện. Việc đối thoại cần đối chiếu Điều 63 và quy định hướng dẫn tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP. [1-2]
Bộ luật Lao động 2019 không quy định thủ tục gửi thang, bảng lương cho cơ quan quản lý lao động cấp huyện như trước. Điều này không làm mất trách nhiệm xây dựng và lưu hồ sơ áp dụng. Xem giải đáp của cơ quan quản lý.
Sàn tối thiểu: đúng địa bàn, đúng kỳ
MỨC TỐI THIỂU THÁNG · ÁP DỤNG TỪ 01/01/2026
Với lương tháng, đối chiếu mức lương theo công việc/chức danh khi làm đủ thời giờ bình thường và hoàn thành công việc đã thỏa thuận. Không lấy OT hoặc thưởng để bù cho mức lương theo công việc thấp hơn sàn. Hình thức trả lương khác cần kiểm cách áp dụng, quy đổi tại Điều 4. [3]
Tra vùng theo nơi hoạt động của đơn vị, chi nhánh và phụ lục, không chỉ địa chỉ trụ sở. Nếu điều chỉnh địa bàn làm sàn thấp hơn trước, kiểm khoản 5 Điều 5 về việc giữ mức tại 31/12/2025 cho người được tuyển từ ngày đó trở về trước, đến khi có quy định mới. Ôn cách tra tại Bài 17.
Ba quy tắc không nên lấy nhầm từ mẫu cũ
- Khoảng cách bậc 5%
- Không dùng yêu cầu cũ của Nghị định 49/2013/NĐ-CP làm mức bắt buộc chung. Văn bản này đã hết hiệu lực theo Điều 114 Nghị định 145/2020/NĐ-CP; vẫn phải kiểm các thỏa thuận đang áp dụng.
- Mức cộng 7% qua đào tạo
- Không mặc định áp mới cho mọi trường hợp, cũng không tự bỏ cam kết có lợi hơn đã có. Khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP yêu cầu tiếp tục thực hiện các nội dung có lợi hơn đã thỏa thuận, trừ khi các bên có thỏa thuận khác; gồm các ví dụ về đào tạo và điều kiện lao động.
- Đủ năm là lên bậc?
- Không tự suy ra quyền nâng bậc chỉ từ số năm làm việc. Kiểm chế độ đã thỏa thuận trong hợp đồng, thỏa ước hoặc quy định doanh nghiệp theo Điều 103 Bộ luật Lao động.
3. Sáu bước để có bản nháp dùng được
- 01
Chốt phạm vi và gom đầu vào
Đơn vị nào, nhóm người nào, loại lương nào, dự kiến từ kỳ nào? Gom mô tả công việc, hợp đồng/thỏa ước/quy chế, quyết định lương, dữ liệu nhân viên, sàn áp dụng, ngân sách và dữ liệu thị trường phù hợp. Đầu ra: danh sách đã có, còn thiếu và người xác nhận.
- 02
Nhóm công việc theo giá trị
So yêu cầu chuyên môn, độ phức tạp, quyền quyết định và tác động của sai sót. Viết lý do xếp ngạch, nhờ quản lý chuyên môn xác nhận. Tránh: lấy lương đang trả làm tiêu chí duy nhất để xếp ngược công việc cho vừa bảng.
- 03
Chọn mức khởi điểm và số bậc
Cân nhắc sàn pháp lý, tương quan nội bộ, thị trường và khả năng chi trả. Chỉ tạo các bậc có thể giải thích sự khác nhau. Chốt rõ: tăng theo tỷ lệ hay mức tiền, cách làm tròn và căn cứ lựa chọn.
- 04
Viết điều kiện xếp lương, nâng bậc
Ai đủ điều kiện, bằng chứng gì, ai đề xuất, ai duyệt và hiệu lực kỳ nào? Phân biệt: nâng bậc trong cùng ngạch với chuyển ngạch do công việc thay đổi; đọc cùng cam kết về thâm niên nếu có.
- 05
Thử chuyển xếp và tính chi phí
Ghép nhân viên với ngạch, bậc đáp ứng và lương hiện tại. Đánh dấu người dưới khung, giữa hai bậc, vượt khung hoặc thiếu dữ liệu. Đầu ra: mức đề xuất, chênh lệch, chi phí liên quan còn chờ xác nhận.
- 06
Hoàn thiện hồ sơ và triển khai
Thực hiện lấy ý kiến, đối thoại theo quy định; xử lý góp ý, trình duyệt và công bố trước khi áp dụng. Hoàn thiện thỏa thuận khi cần. Sau đó: cập nhật hồ sơ và thông số payroll đúng phiên bản, ngày hiệu lực.
Vai trò của người mới làm C&B: chuẩn hóa dữ liệu, lập bản nháp, tính thử và nêu ngoại lệ. Xác nhận giá trị công việc, cam kết ngân sách và phê duyệt chính sách phải đúng thẩm quyền. File tính đúng chưa có nghĩa đã được phép áp dụng.
4. Từ ba ngạch công việc đến ma trận bốn bậc
Tình huống giả lập: SME có 20 người, đơn vị hoạt động tại vùng I, thiết kế mức lương tháng cho công việc trong điều kiện bình thường. Các số dưới đây phục vụ học cách thiết kế, không phải khảo sát thị trường hay mức khuyến nghị.
- N1
Hỗ trợ nghiệp vụ
Làm tác vụ theo quy trình, kiểm độ đầy đủ và chuyển trường hợp vượt hướng dẫn cho người phụ trách.
- N2
Chuyên viên
Tự xử lý trọn một mảng, đối chiếu dữ liệu và giải thích sai lệch thông thường.
- N3
Phụ trách nhóm
Phân công, kiểm chất lượng đầu ra và điều phối vấn đề liên phòng ban trong phạm vi được giao.
Chọn mức đầu lần lượt 6, 8 và 11 triệu đồng/tháng. Mỗi ngạch có bốn bậc. Bậc sau tăng 6% trên mức bậc trước đã làm tròn, rồi làm tròn đến 10.000 đồng gần nhất.
QUY TẮC RIÊNG CỦA VÍ DỤ
Bậc sau = làm tròn (Bậc trước × 1,06)N1: 6.000.000 → 6.360.000 → 6.741.600, làm tròn thành 6.740.000 đồng. Tiếp tục tính Bậc 4 từ 6.740.000.
6% là giả định thiết kế, không phải tỷ lệ bắt buộc. Sau làm tròn, khoảng cách thực tế có thể lệch nhẹ so với 6%.
| Ngạch | Bậc 1 | Bậc 2 | Bậc 3 | Bậc 4 |
|---|---|---|---|---|
| N1 | 6,00 | 6,36 | 6,74 | 7,14 |
| N2 | 8,00 | 8,48 | 8,99 | 9,53 |
| N3 | 11,00 | 11,66 | 12,36 | 13,10 |
Dựng lại bằng Excel
Cột A là ngạch, B-E là Bậc 1-4. Nhập 6000000 ở B2; tại C2 dùng =ROUND(B2*1.06,-4), kéo sang E2. Lặp lại với mức đầu 8.000.000 và 11.000.000. Nếu Excel dùng dấu phẩy thập phân và dấu chấm phẩy giữa đối số, dùng =ROUND(B2*1,06;-4).
Giữ ô ở dạng số, định dạng tiền đồng không có số lẻ; đừng nhập “6 triệu” thành chữ. Kiểm mức đầu so với sàn và bậc sau phải cao hơn bậc trước.
Có mức tiền rồi, phải có điều kiện đi kèm
Đủ yêu cầu để đảm nhiệm công việc trong ngạch.
Xử lý các đầu việc thông thường thuộc phạm vi ngạch.
Có bằng chứng về chất lượng xử lý trong phạm vi được giao.
Có cải tiến hoặc hỗ trợ chuyên môn được ghi nhận.
Đây mới là khung mô tả. Cần cụ thể hóa tiêu chí, kỳ đánh giá, bằng chứng và thẩm quyền cho từng nhóm việc. Với C&B, có thể xem bản đối chiếu dữ liệu, nhật ký xử lý sai lệch và kết quả kiểm của người phụ trách.
5. Bảng mới không khớp lương cũ: xử lý thế nào?
Tách hai việc: đánh giá công việc và xử lý mức lương từng người. Không tự giảm lương đã thỏa thuận để mọi dòng vừa khít bảng mới; việc sửa thỏa thuận cần đối chiếu Điều 33 Bộ luật Lao động. [1]
- Dưới mức đầu
- Kiểm ngay sàn pháp lý và cam kết. Nếu chỉ thấp hơn khung dự kiến nhưng vẫn đáp ứng nghĩa vụ hiện hành, lập phương án xin duyệt. Không dùng thiếu ngân sách để trì hoãn nghĩa vụ đã đến hạn.
- Giữa hai bậc
- Xác nhận bậc đáp ứng rồi đề xuất cách chuyển nhất quán; có thể lên bậc phù hợp hoặc giữ mức hiện tại và ghi ngoại lệ chờ xử lý. Không tự làm tròn xuống.
- Vượt bậc cao nhất
- Ghi nhận mức vượt và lý do lịch sử; rà công việc, thị trường, cam kết. Không chuyển ngạch chỉ để chứa mức lương cao.
- Đổi trách nhiệm
- Đánh giá lại ngạch, điều kiện người đảm nhiệm, hồ sơ thỏa thuận và ngày hiệu lực; không dùng nâng bậc thay cho việc xem xét công việc mới.
Một hồ sơ vượt khung chưa phải một ô tính sai
A04 vẫn làm công việc thuộc N2, đáp ứng Bậc 4 nhưng đang hưởng 9,8 triệu đồng/tháng.
Một dòng chuyển xếp nên có: mã nhân viên, ngạch, bậc được xác nhận, lương hiện tại, mức đề xuất, chênh lệch, lý do, người duyệt và ngày hiệu lực. Danh sách lương cá nhân chỉ chia sẻ đúng thẩm quyền; công bố thang, bảng lương không có nghĩa công khai lương từng người.
6. Thực hành: chuyển xếp năm người và kiểm ngân sách
Dùng ma trận ở trên. Năm mã giả lập dưới đây là một nhóm luyện tập, không phải toàn bộ 20 người của SME. Mục tiêu là xử lý đúng cả trường hợp tăng lương lẫn ngoại lệ.
Quy ước: quản lý đã xác nhận ngạch và bậc đáp ứng. Đề xuất chuyển vào bậc đó; nếu lương hiện tại cao hơn mức bậc hoặc vượt khung, giữ mức hiện tại, ghi ngoại lệ để trình duyệt. Mọi mức hiện tại trong đề đều đáp ứng nghĩa vụ đã đến hạn. Phần tăng là bản đề xuất, chưa được duyệt.
Trên điện thoại, vuốt ngang bảng để xem đủ dữ liệu.
| Mã | Ngạch | Lương hiện tại | Kết quả đã xác nhận |
|---|---|---|---|
| A01 | N1 | 6.100.000 | Đáp ứng Bậc 2 |
| A02 | N2 | 8.000.000 | Đáp ứng Bậc 1 |
| A03 | N2 | 9.100.000 | Đáp ứng Bậc 4 |
| A04 | N2 | 9.800.000 | Đáp ứng Bậc 4; công việc chưa đổi |
| A05 | N3 | 11.660.000 | Đáp ứng Bậc 2 |
- Dựng đủ 12 mức lương bằng cùng quy tắc làm tròn.
- Thêm bậc đề xuất, lương đề xuất, chênh lệch và ghi chú ngoại lệ cho đủ năm người.
- Tính tổng trước/sau và phần tăng trong một tháng đủ kỳ; quy đổi đủ 12 tháng nếu dữ liệu không đổi.
- Ngân sách dự kiến cho riêng phần tăng mức lương của nhóm là 600.000 đồng/tháng. Có vượt không? Viết ba câu trình duyệt, nêu phần vượt và việc cần quyết định.
Giới hạn phép tính: chỉ có mức lương theo công việc. Chưa tính phần bảo hiểm doanh nghiệp đóng, chi phí liên quan hoặc biến động công. Ngân sách thực tế cần bổ sung các cấu phần này theo căn cứ áp dụng.
Chưa được duyệt thì giữ trạng thái chờ quyết định; không đưa số đề xuất vào payroll. Quy ước bài tập không cho phép trì hoãn lương tối thiểu hoặc cam kết đã đến hạn trong thực tế.
Mở đáp án chuyển xếp và ngân sách
Vuốt ngang nếu bảng chưa hiện đủ cột.
| Mã | Cách xử lý | Lương đề xuất | Tăng thêm |
|---|---|---|---|
| A01 | N1 · Bậc 2 | 6.360.000 | 260.000 |
| A02 | N2 · Bậc 1 | 8.000.000 | 0 |
| A03 | N2 · Bậc 4 | 9.530.000 | 430.000 |
| A04 | Giữ mức hiện tại; ngoại lệ vượt N2 | 9.800.000 | 0 |
| A05 | N3 · Bậc 2 | 11.660.000 | 0 |
| Tổng 5 người | 45.350.000 | 690.000 | |
Tổng trước: 44.660.000; sau: 45.350.000 đồng/tháng. Phần tăng 690.000 đồng/tháng tương đương 8.280.000 đồng cho đủ 12 tháng khi các giả định không đổi.
PHẦN TĂNG MỖI THÁNG · CHƯA GỒM CHI PHÍ LIÊN QUAN
600.000 + 90.000 = 690.000 đồngKhông hạ A04 từ 9.800.000 xuống 9.530.000 để bù ngân sách. Cũng chưa có căn cứ chuyển A04 sang N3 chỉ vì lương đang cao hơn khung N2.
Gợi ý ba câu trình duyệt
“Phương án chuyển xếp năm nhân viên làm mức lương theo công việc tăng 690.000 đồng/tháng, vượt ngân sách dự kiến 90.000 đồng và chưa gồm chi phí liên quan. A04 giữ mức hiện tại 9.800.000 đồng, ghi nhận ngoại lệ vượt khung N2 để rà soát riêng. Kính đề nghị xem xét ngân sách, phương án xử lý ngoại lệ và ngày hiệu lực trước khi cập nhật hồ sơ cùng kỳ lương.”
Tự kiểm bài làm
Đủ 12 mức và năm nhân viên; không vô tình giảm lương A04; tổng chênh lệch khớp từng dòng; ghi rõ chi phí chưa tính, người duyệt và ngày hiệu lực còn cần chốt. Nếu lệch tổng, kiểm định dạng số và quy tắc làm tròn trước khi sửa giả định.
7. Trước khi trình duyệt và đưa vào kỳ lương
- 01 · Phạm viĐúng đơn vị, đối tượng, loại mức lương, tiền tệ và phiên bản.
- 02 · Căn cứĐúng địa bàn, sàn của kỳ và cam kết có lợi hơn còn áp dụng.
- 03 · Công việcCó mô tả, lý do xếp ngạch và xác nhận chuyên môn.
- 04 · BậcCó điều kiện, bằng chứng đánh giá và thẩm quyền duyệt.
- 05 · Phép tínhNhất quán khoảng cách, làm tròn, chi phí và giả định.
- 06 · Chuyển đổiCó danh sách ngoại lệ, phương án và trạng thái; không tự giảm mức đã thỏa thuận.
- 07 · Thủ tụcCó hồ sơ lấy ý kiến, đối thoại theo quy định và bằng chứng công bố trước khi thực hiện.
- 08 · Triển khaiChốt hiệu lực, hoàn thiện thỏa thuận khi cần, cập nhật HR Master Data và đối soát kỳ đầu.
Gợi ý tổ chức hồ sơ: thuyết minh thiết kế; bảng và quy tắc áp dụng; chuyển xếp và dự toán; góp ý/đối thoại; phê duyệt/công bố; hồ sơ điều chỉnh từng người. Đây là cách quản lý thực hành, không phải bộ mẫu bắt buộc giống nhau cho mọi doanh nghiệp.
8. Những câu hỏi người mới hay gặp
Có thể lấy mẫu trên mạng rồi đổi tên công ty?
Có thể tham khảo cách trình bày. Ngạch, bậc và quy tắc cần xây lại theo công việc, cam kết, địa bàn và ngân sách của đơn vị. Bảng đẹp nhưng không giải thích được mức trả sẽ khó dùng khi tuyển mới hoặc xét lương.
Không có công đoàn thì có được bỏ công bố?
Không. Yêu cầu công bố trước khi thực hiện tại Điều 93 vẫn cần tuân thủ. Phân biệt điều kiện tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại nơi có tổ chức với các nghĩa vụ khác; rà quy định đối thoại phù hợp, không thay bằng vài chữ ký bất kỳ.
Đây có phải bảng lương đóng BHXH?
Không nên đồng nhất. Căn cứ tham gia và đóng bảo hiểm còn phụ thuộc quy định bảo hiểm, bản chất khoản trả và hồ sơ thỏa thuận. Học tiếp Bài 18 · BHXH, BHYT, BHTN.
Bậc cao của ngạch dưới có thể vượt bậc đầu ngạch trên?
Có thể thiết kế dải chồng lấn nếu có căn cứ về giá trị công việc, mức thành thạo và tương quan trả lương. Bảng bài tập chọn các dải không chồng lấn để dễ luyện; đó không phải yêu cầu bắt buộc. Cần giải thích được thiết kế đã chọn.
9. Học cùng video và đối chiếu bài làm
Khi xem, ghi lại ba ý: cách nhóm công việc, quy tắc tăng bậc và cách xử lý người vượt khung. Với mức tiền hoặc quy định được nhắc trong video, đối chiếu nguồn có ghi thời điểm trước khi dùng.
Nếu trình phát không hiển thị, mở video trên YouTube.
Nguồn để tự đối chiếu
- Bộ luật Lao động · Bản hợp nhất 18/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026: Điều 33, 63, 90, 93 và 103. Nguồn: Công báo.
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP: quy định đối thoại và Điều 114 về hiệu lực. Khi triển khai thủ tục cụ thể, đối chiếu quy định sửa đổi còn áp dụng.
- Nghị định 293/2025/NĐ-CP và phụ lục địa bàn: Điều 3, 4; khoản 4-5 Điều 5. Nguồn: Cổng thông tin Chính phủ.
Rà soát ngày 30/10/2026. Tiêu chí ngạch/bậc và toàn bộ tình huống thực hành là giả lập; không phải bảng lương mẫu để áp dụng nguyên trạng. Khi triển khai, đối chiếu công việc, thỏa thuận và quy định có hiệu lực của trường hợp cụ thể.
Giữ lại bảng vừa làm để học tiếp
Đặt tên bài làm kèm phiên bản, lưu giả định và việc cần xác nhận. Điều mình mong bạn giữ lại là: mỗi mức tiền phải nối được với căn cứ, người duyệt và thời điểm áp dụng.
Cùng trao đổi0 bình luận
Bạn có câu hỏi hoặc một cách làm khác? Chia sẻ cùng Thành HR và mọi người nhé.