Thuế TNCN cơ bản cho người mới: Hiểu đúng để không bị trừ sai
Bài 3.4: Khi nào bị trừ 10%? Khi nào tính thuế lũy tiến? Những con số "giảm trừ gia cảnh" mà C&B phải thuộc lòng.
🎯 Mục tiêu bài học
- Phân biệt rõ: Thu nhập chịu thuế vs Thu nhập tính thuế.
- Nắm vững 02 phương pháp tính thuế: Khấu trừ 10% (vãng lai) và Biểu lũy tiến (HĐLĐ > 3 tháng).
- Hiểu đúng về Giảm trừ gia cảnh: Bản thân (11tr) & Người phụ thuộc (4.4tr).
Chị kế toán có HĐLĐ chính thức, được tính theo Biểu lũy tiến và có giảm trừ gia cảnh nên chưa đến mức phải đóng. Để anh giải thích kỹ hơn nhé!
🧠 Giải Mã Vấn Đề Cốt Lõi (3 Layers)
Để tính được thuế, bạn phải đi qua phễu lọc này:
Trong đó:
Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập - (Các khoản miễn thuế) - (Các khoản giảm trừ)
C&B phải thuộc nằm lòng các con số Giảm trừ (áp dụng theo Nghị quyết 954/2020):
- Giảm trừ bản thân: 11.000.000 đ/tháng (Mặc định cho người nộp thuế).
- Giảm trừ người phụ thuộc: 4.400.000 đ/tháng/người (Con cái, cha mẹ già... đã đăng ký).
- Bảo hiểm bắt buộc: 10.5% lương (BHXH, BHYT, BHTN) được trừ trước khi tính thuế.
👉 Nghĩa là: Nếu bạn độc thân, lương đóng bảo hiểm đầy đủ, thì thu nhập khoảng dưới 11-12 triệu/tháng thường chưa phải đóng thuế TNCN.
Khi deal lương, hãy cẩn thận:
- Lương Gross: Bạn tự chịu thuế TNCN. (Công ty trả 20tr -> Bạn nhận về ít hơn sau khi trừ thuế).
- Lương Net: Công ty bao thuế. (Bạn nhận tròn 20tr -> Công ty phải quy đổi ngược ra Gross (Gross-up) để đóng thuế thay bạn).
💡 Lời khuyên C&B: Luôn khuyến khích công ty ký HĐLĐ theo lương GROSS. Vì lương Net rất phức tạp khi tính toán quy đổi và dễ gây tranh cãi khi luật thuế thay đổi.
🧮 Quy Trình Tính Thuế (2 Phương Pháp)
Đối tượng: Thử việc, Thời vụ, Cộng tác viên, HĐLĐ dưới 3 tháng.
Cách tính: Cứ trả thu nhập từ 2.000.000 đ/lần trở lên là trừ ngay 10%.
Ví dụ: Lương thử việc 5 triệu -> Trừ 500k thuế -> Nhận 4.5 triệu.
*Mẹo: Nếu tổng thu nhập cả năm ước tính dưới 132 triệu, NLĐ có thể làm Cam kết 08 (mẫu cũ 02) để tạm thời không bị trừ 10%.
Đối tượng: HĐLĐ từ 3 tháng trở lên (Nhân viên chính thức).
Cách tính: Thu nhập tính thuế càng cao, thuế suất càng lớn (như bậc thang).
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 5 triệu | 5% |
| 2 | Trên 5 tr đến 10 tr | 10% |
| 3 | Trên 10 tr đến 18 tr | 15% |
| 4 | Trên 18 tr đến 32 tr | 20% |
| ... | ... | ... |
Tính thuế cho Sếp
Đề bài: Sếp có Tổng thu nhập 40 triệu. Đóng BHXH trên mức trần (khoảng 3tr/tháng). Có 1 con nhỏ (người phụ thuộc). Hãy tính thuế TNCN phải nộp?
Lời giải của C&B:
- 1. Thu nhập: 40.000.000
- 2. Các khoản giảm trừ:
- Bản thân: 11.000.000
- Con nhỏ: 4.400.000
- BHXH: 3.000.000 (Giả định)
-> Tổng giảm trừ: 18.400.000 - 3. Thu nhập tính thuế = 40tr - 18.4tr = 21.600.000
- 4. Tra biểu thuế lũy tiến (Bậc 4 - 20%):
Cách tính nhanh = (21.6tr x 20%) - 1.650.000 = 2.670.000 đồng.
❓ HR Quick Quiz
Câu 1: Lương phụ cấp ăn trưa 1 triệu/tháng có phải đóng thuế TNCN không?
Câu 2: Thử việc 2 tháng có được tính giảm trừ gia cảnh không?
Câu 3: Cá nhân không cư trú (người nước ngoài làm việc < 183 ngày) đóng thuế bao nhiêu?
Thử Thách 24h: Đọc vị bản thân
Hãy thử tính xem với mức lương hiện tại của bạn, bạn có phải đóng đồng thuế nào không?
(Gợi ý: Lấy Tổng lương - 10.5% Bảo hiểm - 11 triệu bản thân. Nếu ra số Âm thì chúc mừng, bạn chưa phải đóng thuế!)
- Luật Thuế TNCN số 04/2007/QH12 (và các luật sửa đổi bổ sung).
- Thông tư 111/2013/TT-BTC (Hướng dẫn thực hiện).
- Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 (Về mức giảm trừ gia cảnh mới).
⚠️ Lưu ý quan trọng: Luật Thuế TNCN và Luật Việc làm đang trong lộ trình sửa đổi, bổ sung. Vui lòng tra cứu lại các điều luật hiện hành tại thời điểm áp dụng để đảm bảo tính chính xác.