Các khoản phụ cấp theo lương:
Khoản nào đóng BHXH? Khoản nào chịu Thuế?
Bài 3.3: Giải mã ma trận "Phụ cấp lương". Cách thiết kế gói thu nhập (Compensation Package) để tối ưu chi phí hợp pháp.
🎯 Mục tiêu bài học
- Phân biệt rõ: Khoản nào tính BHXH, Khoản nào tính Thuế TNCN (Hai luật này khác nhau).
- Biết cách xây dựng cơ sở pháp lý (Quy chế, Hợp đồng) để các khoản phụ cấp được công nhận là hợp lệ.
- Trang bị bảng tra cứu nhanh để áp dụng ngay vào việc thiết kế bảng lương.
Là C&B chuyên nghiệp, em phải tư vấn cho Sếp dựa trên Luật: Chỉ những khoản thực sự là phúc lợi hoặc không xác định được mức tiền cụ thể mới được miễn. Bài này anh sẽ chỉ em cách làm ĐÚNG ngay từ đầu.
🧠 Giải Mã Vấn Đề Cốt Lõi (3 Layers)
Theo Luật BHXH 2014 và Thông tư 59/2015, Tiền lương tháng đóng BHXH bao gồm:
- Mức lương theo công việc/chức danh.
- Phụ cấp lương (Các khoản bù đắp yếu tố điều kiện lao động, trả thường xuyên).
- Các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể, trả thường xuyên cùng kỳ lương.
BHXH: Không phải đóng.
Thuế TNCN: Miễn thuế nếu chi bằng tiền mặt không quá 730.000 đ/tháng. Nếu chi vượt, phần vượt phải chịu thuế. Nếu tổ chức bếp ăn/mua suất ăn thì miễn thuế toàn bộ.
BHXH: Không phải đóng (Theo Quyết định 595/QĐ-BHXH).
Thuế TNCN: Chỉ được miễn nếu có hóa đơn chứng từ theo thực tế phát sinh hoặc quy định cụ thể mức khoán chi phục vụ công việc trong Quy chế tài chính. Nếu trả khoán vào lương mà không có quy định rõ mục đích công việc, cơ quan thuế thường sẽ tính thuế khoản này.
BHXH: Không phải đóng (Vì không trả thường xuyên hàng tháng).
Thuế TNCN: BẮT BUỘC ĐÓNG. Đây là thu nhập từ tiền lương, tiền công nên chịu thuế toàn bộ.
BHXH: Không phải đóng (Vì phụ thuộc kết quả công việc, không xác định trước mức tiền và biến động).
Thuế TNCN: BẮT BUỘC ĐÓNG. Tính vào tổng thu nhập chịu thuế trong tháng nhận được.
Là người làm C&B, bạn phải đảm bảo mọi khoản chi đều có "giấy khai sinh" (cơ sở pháp lý nội bộ). Để các khoản phụ cấp được cơ quan Thuế/BHXH chấp nhận, bạn cần:
💡 Công thức an toàn:
- Quy định trong HĐLĐ: Ghi rõ tên phụ cấp và mức hưởng.
- Quy định trong Quy chế Lương thưởng/Tài chính: Ghi rõ điều kiện hưởng, đối tượng và định mức (Ví dụ: "Phụ cấp xăng xe chỉ dành cho nhân viên kinh doanh phải đi thị trường, mức khoán 500k/tháng").
👉 Thiếu Quy chế là "chết". Dù bạn có chi đúng thực tế nhưng không có văn bản quy định thì vẫn bị xuất toán khi quyết toán thuế.
📊 Bảng Tra Cứu Nhanh (Cheat Sheet)
| Khoản thu nhập | Đóng BHXH? | Chịu Thuế TNCN? |
|---|---|---|
| Lương chính | CÓ | CÓ |
| Lương tăng ca (OT) | KHÔNG | CÓ (Phần chênh lệch được miễn) |
| Phụ cấp Trách nhiệm / Chức vụ | CÓ | CÓ |
| Phụ cấp Độc hại / Thu hút | CÓ | KHÔNG (Theo quy định) |
| Thưởng Tháng 13 / Lễ Tết | KHÔNG | CÓ |
| Thưởng KPI / Hiệu quả | KHÔNG | CÓ |
| Ăn ca (<= 730k) | KHÔNG | KHÔNG |
| Điện thoại / Xăng xe | KHÔNG | TÙY (Xem Quy chế) |
| Hỗ trợ Đám hiếu, Hỉ, Sinh nhật | KHÔNG | CÓ (Tính vào thu nhập khác) |
Sự cố "Xăng xe thực chi"
Bối cảnh: Công ty trả phụ cấp xăng xe 500.000đ/tháng vào lương cho tất cả nhân viên. Kế toán không trích đóng BHXH cho khoản này (Đúng). Nhưng kế toán cũng tự ý trừ khoản này ra khỏi thu nhập chịu thuế TNCN (Sai).
Hậu quả: Khi quyết toán thuế, cơ quan Thuế yêu cầu xuất toán và truy thu thuế TNCN cho toàn bộ khoản xăng xe này vì: Đây là khoản khoán chi vào lương, không phải công tác phí có hóa đơn chứng từ, và công ty không có quy chế quy định rõ ràng về đối tượng phải đi lại.
❓ HR Quick Quiz
Câu 1: Tiền thưởng chuyên cần có phải đóng BHXH không?
Câu 2: Mức miễn thuế TNCN tối đa cho tiền ăn trưa hiện nay là bao nhiêu?
Câu 3: Phụ cấp trách nhiệm có bắt buộc đóng BHXH không?
Thử Thách 24h: Rà Soát Danh Mục
Hãy mở bảng lương và quy chế của công ty bạn ra để kiểm tra:
- 1. Có khoản phụ cấp nào tên lạ mà không đóng BHXH không?
- 2. Các khoản miễn thuế (điện thoại, xăng xe) đã được quy định mức trần trong Quy chế chưa?
(Rà soát sớm để bổ sung văn bản quy định, tránh rủi ro khi quyết toán nhé!)
- Luật BHXH 2014 (Điều 89).
- Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH (Quy định các khoản tính đóng BHXH).
- Thông tư 111/2013/TT-BTC & Thông tư 92/2015/TT-BTC (Về Thuế TNCN).
⚠️ Lưu ý quan trọng: Luật Việc làm và Luật Thuế TNCN đang có lộ trình sửa đổi. Vui lòng tra cứu lại các điều luật hiện hành tại thời điểm áp dụng để đảm bảo tính chính xác.