BLOG NGHỀ NHÂN SỰ · HR CAREER INSIGHT 02
Học trái ngành vẫn có thể làm nhân sự. Điểm bắt đầu phụ thuộc vào yêu cầu của vị trí, những việc bạn đã làm được và phần kiến thức HR còn cần bổ sung. Bằng cấp có thể là một tiêu chí tuyển dụng; kinh nghiệm ở ngành khác cũng có thể hữu ích khi gắn được với nhiệm vụ cụ thể.
Mình là Thành. Ở bài đầu tiên về nghề nhân sự, mình cùng bạn nhìn vào công việc hằng ngày của HR. Đến bài này, mình muốn ngồi lại với một băn khoăn rất riêng của người chuyển ngành: “Những gì mình đã học, đã làm có còn giá trị khi bước sang HR không?”.
Với mình, câu hỏi ấy đáng được trả lời cẩn thận. Bạn có thể đã dành nhiều năm cho một công việc khác, có những khoản cần chi trả và một nhịp sống đang ổn định. Một lời động viên “cứ đam mê là được” sẽ chưa giúp bạn hình dung bước tiếp theo.
Mai mang theo điều gì khi muốn chuyển sang HR?
Tình huống giả định: Mai học ngoại ngữ và đang làm chăm sóc khách hàng. Công việc của Mai gồm nhận yêu cầu, ghi lại nội dung trao đổi, hẹn thời gian phản hồi và phối hợp với bộ phận xử lý. Mai muốn chuyển sang HR vì thích công việc có nhiều tương tác với con người.
Mai tìm thấy một vị trí trợ lý nhân sự có nhiệm vụ hỗ trợ lịch hẹn, cập nhật danh sách và trả lời những câu hỏi ban đầu theo hướng dẫn. Mai thấy vài việc quen thuộc, nhưng chưa hiểu cách quản lý hồ sơ nhân viên và giới hạn thông tin mình được phép trả lời.
Mình thấy Mai đã có chất liệu để bắt đầu cuộc trao đổi về chuyển nghề. Chẳng hạn, Mai có thể kể rõ cách mình ghi nhận một yêu cầu và theo dõi đến khi có phản hồi. Đồng thời, Mai cũng đã gọi tên được phần chưa biết. Hai điều ấy giúp câu chuyện cụ thể hơn nhiều so với “em thích giao tiếp nên muốn làm HR”.
GÓC NHÌN THÀNH HR
Mình trân trọng vốn nghề cũ, kể cả khi bạn đang học lại từ đầu một phần việc
Điều mình muốn hỏi Mai là: “Trong công việc hiện tại, có việc nào bạn làm được khá vững và có thể kể lại bằng một ví dụ?”. Mình muốn Mai nhìn thấy phần kinh nghiệm có thật của mình trước khi tự nhận là người hoàn toàn chưa có gì.
Nhưng mình cũng muốn giữ lại câu “em chưa biết” của Mai. Biết lắng nghe khách hàng chưa đồng nghĩa đã biết xử lý phản ánh của nhân viên. Quen theo dõi tiến độ chưa đồng nghĩa đã hiểu hồ sơ nhân sự. Bối cảnh mới có những trách nhiệm và giới hạn mới.
Với mình, sự tự tin khi chuyển nghề có cơ sở hơn khi mình nói rõ được cả hai phía: việc đã làm được và việc còn cần người hướng dẫn. Bạn có thể mang theo sự cẩn thận, cách tổ chức công việc và hiểu biết về ngành cũ, đồng thời chấp nhận mình đang mới ở nghiệp vụ HR.
Mình cũng không muốn mặc định Mai phải nghỉ việc ngay hoặc quay về một mức khởi đầu giống tất cả mọi người. Nếu có cơ hội nhận một phần việc hỗ trợ HR trong công ty hiện tại, với phạm vi và người hướng dẫn rõ ràng, đó có thể là một cách tìm hiểu. Nếu chưa có cơ hội ấy, một bài mô phỏng và cuộc trao đổi với người làm nghề cũng giúp Mai có thêm thông tin để cân nhắc.
Thành HR - HRVN Academy
Kỹ năng cũ có ích ở chỗ nào, và dừng lại ở đâu?
Mình thường muốn đi từ một việc đã làm đến một nhiệm vụ đang quan tâm. Chỉ tên ngành học thì chưa đủ để biết ai đó có thể làm tốt phần nào của HR. Những ví dụ dưới đây là cách liên hệ để bạn tự đối chiếu, không phải cách phân nghề theo tấm bằng.
| Việc bạn đã có dịp làm | Có thể hỗ trợ việc HR nào? | Phần còn cần tìm hiểu |
|---|---|---|
| Ghi nhận yêu cầu, hỏi lại và theo dõi phản hồi trong chăm sóc khách hàng. | Tiếp nhận câu hỏi ban đầu, ghi đủ thông tin và kết nối đúng đầu mối. | Thông tin nào được chia sẻ, câu hỏi nào cần chuyển người phụ trách và mình được trả lời đến đâu. |
| Đối chiếu danh sách hoặc số liệu, tìm dòng thiếu và ghi chú chênh lệch. | Hỗ trợ kiểm tra dữ liệu nhân sự theo hướng dẫn. | Ý nghĩa từng trường dữ liệu, nguồn đối chiếu và người xác nhận. Làm tốt bảng tính chưa đủ để tự nhận tính lương. |
| Viết hướng dẫn ngắn hoặc phối hợp tổ chức một hoạt động. | Hỗ trợ chuẩn bị thông tin cho người mới hoặc điều phối lịch học. | Người nhận cần biết gì, ai duyệt nội dung và thông tin nào của doanh nghiệp được dùng. |
Nếu chưa đi làm, bạn có thể tìm ví dụ trong một đồ án, công việc bán thời gian hoặc hoạt động ở trường. Mình sẽ ghi đúng bối cảnh và phần mình thực sự phụ trách. Một ví dụ nhỏ nhưng kể rõ cách làm giúp người nghe hiểu bạn hơn một danh sách dài những kỹ năng tự nhận.
CIPD cũng đề cập khả năng chuyển sang nghề nhân sự từ lĩnh vực khác nhờ kinh nghiệm và kỹ năng có liên quan. Bạn có thể đọc thêm góc nhìn về chuyển nghề của CIPD. Khi áp dụng vào việc tìm việc ở Việt Nam, mình vẫn quay lại yêu cầu của từng vị trí.
Còn tấm bằng và phần kiến thức chưa có?
Nếu một tin tuyển dụng ghi rõ chuyên ngành bắt buộc, mình sẽ xem đó là thông tin cần làm rõ với đơn vị tuyển dụng. Nếu tin ghi “ưu tiên”, mình sẽ đối chiếu thêm nhiệm vụ và những điều kiện còn lại. Mình không muốn xem nhẹ bằng cấp, cũng không muốn chỉ nhìn tên ngành học rồi kết luận thay cho cả hành trình nghề nghiệp của bạn.
Với vị trí Mai đang cân nhắc, có hai khoảng trống khá cụ thể: hiểu cách tổ chức thông tin nhân sự và biết phạm vi phản hồi khi có người hỏi. Từ đây, việc học có thể bắt đầu bằng một nhiệm vụ rõ và một người có thể góp ý. Mai chưa cần cố học hết mọi mảng của HR cùng lúc.
Mình cũng sẽ tách cảm giác thích trò chuyện khỏi việc muốn làm công việc HR hằng ngày. Trong vị trí ấy có thể có những giờ cập nhật danh sách, rà thông tin, nhắc lịch và sửa lỗi nhỏ. Thử một phần việc như vậy có thể giúp bạn hiểu thêm về lựa chọn của mình.
Mình cùng thử ghi lại hai điều đã có, hai điều cần học
Nếu muốn, bạn có thể mở một mô tả công việc HR đang quan tâm và dành một khoảng ngắn để ghi năm dòng dưới đây. Mình không đặt điểm số hay thời hạn phải chuyển nghề. Mục đích là có một tờ ghi chú đủ rõ để mang đi hỏi hoặc tự nhìn lại.
- Hai việc đã làm: mỗi việc kèm một ví dụ và phần bạn thực sự phụ trách.
- Hai khoảng trống: hai yêu cầu trong vị trí này mà bạn chưa hiểu hoặc chưa từng thực hiện.
- Một việc muốn thử: việc đủ nhỏ để có thể làm và nhận góp ý, kèm người bạn muốn nhờ xem.
Xem cách Thành thử ghi cùng Mai
Hai việc Mai đã làm: ghi lại yêu cầu của khách hàng thành thông tin rõ; theo dõi lời hẹn phản hồi với bộ phận xử lý. Mai sẽ chọn một ví dụ cho mỗi việc để nói rõ mình đã làm gì.
Hai khoảng trống: chưa biết cấu trúc thông tin của một danh sách nhân viên; chưa hiểu câu hỏi nào trợ lý nhân sự được trả lời và câu hỏi nào cần chuyển tiếp.
Một việc muốn thử: từ tình huống giả định “người mới chưa biết liên hệ ai khi thiếu tài khoản làm việc”, Mai viết một lời nhắn phản hồi ngắn, nêu điều cần hỏi thêm và đầu mối cần xác nhận. Mai có thể nhờ một người làm HR góp ý về độ rõ ràng và phạm vi lời hứa.
Bài thử dùng dữ liệu giả định, không cần lấy hồ sơ hay thông tin riêng của đồng nghiệp. Điều mình muốn nghe khi nhận góp ý là: người đọc đã hiểu bước tiếp theo chưa, và có câu nào mình hứa vượt quá phần mình có thể làm không?
Sau lần thử, bạn có thể hỏi mình: phần nào khiến mình muốn tìm hiểu tiếp, phần nào khó hơn hình dung và mình cần hỗ trợ gì? Nếu còn thấy mơ hồ, đó là một câu hỏi để tìm hiểu thêm. Bạn chưa cần dùng một bài thử để kết luận ngay mình có hợp nghề hay không.
Bước chuyển phù hợp còn nằm trong cuộc sống của bạn
Với người đã đi làm, mình nghĩ chuyện chuyển sang HR còn cần được đặt cạnh thời gian học, thu nhập, trách nhiệm gia đình và mức hỗ trợ ở công việc mới. Một vị trí có tên gọi hấp dẫn nhưng không rõ việc và không có người góp ý sẽ khiến việc cân nhắc khó hơn.
Nếu được trao đổi với đơn vị tuyển dụng hoặc người quản lý, mình muốn hỏi rõ những việc đầu tiên sẽ nhận, cách được hướng dẫn và kết quả họ mong chờ. Từ đó mới cân nhắc khoảng cách giữa yêu cầu của việc mới với kinh nghiệm hiện tại. Có người tìm được phần việc nối tiếp từ nghề cũ; có người cần một giai đoạn học và thử thêm.
Bạn có thể quay lại bản đồ công việc ở bài 01 để chọn phần muốn hiểu rõ hơn, hoặc đọc tiếp các góc nghề trong Blog Nghề Nhân Sự. Khi đã gọi tên được phần nghiệp vụ cần học, các lộ trình chuyên môn của HRVN sẽ giúp bạn đi sâu vào phần đó.
Chia sẻ từ Thành HR - HRVN Academy. Mai và các ví dụ trong bài là tình huống giả định để cùng trao đổi về lựa chọn nghề nghiệp. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.